Verder lezen & kijken

Boeken over muziek(onderwijs):

 

Over de stroom

Liedbundel voor kinderen van negen tot negentig jaar

door Madeleine Ingen Housz

 

Een verzameling kinderliedjes die veel gebruikt worden op de vrijeschool. Het zijn liedjes (met zowel teksten als muzieknotaties) voor kinderen vanaf ca. 9 jaar.

In deze uitgave staat de meerstemmigheid centraal. Kinderen vanaf een jaar of negen zijn zover om meerstemmig te kunnen zingen en daar plezier aan te beleven. Het boek met ruim 170 liedjes is onderverdeeld in ‘Liederen, canons, liederen uit verschillende landen’ en de ‘jaarcyclus’. Een deel is van antroposofische origine, maar de meeste zijn bestaande, bekende en minder bekende liedjes van over de hele wereld, waaronder Nederlandse kinderliedjes, Ierse folksongs, Jiddische liedjes, Oost-Europese liedjes, kerstliedjes en feestliedjes. Een rijke bundel die ook buiten antroposofische kringen garant staat voor veel meerstemmig zanggenoegen. Bij elk lied zijn muziektechnische aanwijzingen te vinden.

 

 

Muzikale stijlgeschiedenis

door Wouter Steffelaar

 

Hoe herken je gregoriaans, renaissancemuziek, barok, muziek uit de klassieke periode, romantiek, impressionisme, expressionisme? Ervaren beluisteraars van klassieke muziek kunnen meestal wel ‘intuïtief’ vaststellen uit welke stijlperiode een compositie ongeveer stamt. Verwoorden waarom dat zo is, blijkt moeilijker. Daarvoor is kennis van de ontwikkeling van stijlkenmerken in de muziekgeschiedenis onontbeerlijk.

Dit succesvolle boek analyseert de verschillende perioden op stijlkenmerken als stemvoering, toonomvang, toonstelsel, melodievorming, ritmiek, harmonie, structuur en verhouding tussen tekst en muziek. Het biedt een compact overzicht van de muzikale stijlgeschiedenis. Daarmee is het zeer geschikt voor studenten van muziekscholen en conservatoria, maar ook voor ieder ander die zijn luistervaardigheid wil vergroten.

 

 

Maat, ritme, melodie

door Bernard Lievegoed

 

Het boek is van belang voor iedereen die met muzikale middelen wil werken, zowel in de therapie als in de pedagogie, en daarnaast voor eenieder die geïnteresseerd is in de werking van de muzikale elementen maat, ritme, melodie.

Dit eerste boek van professor Lievegoed was in 1939 baanbrekend, aangezien de muziektherapie toen nog een volkomen onontgonnen terrein was. Dankzij twee elementen heeft het boek niets aan waarde ingeboet. Enerzijds door de geniale gedachte die aan Lievegoeds benadering ten grondslag ligt en die is ontleend aan Schillers begrip van de ‘Spieltrieb’. Anderzijds door de vele praktijkvoorbeelden van in hun ontwikkeling gestoorde kinderen die hij in het boek heeft verwerkt. In veertien ziektegeschiedenissen geeft Lievegoed namelijk weer hoe maat, ritme en melodie daadwerkelijk toegepast kunnen worden.

 

 

Wie is er bang voor nieuwe klanken?

door Ingo Metzmacher

 

Waarom zouden we ons met muziek moeten bezighouden? Wat kan muziek ons vertellen over de wereld waarin we leven? Hoe ontstaat het ongerijmde, het ongehoorde in de wereld, hoe ontstaat muziek? Is muziek een totaal vrije kunstvorm, of moet ze aan regels voldoen? Deze en andere vragen worden door Ingo Metzmacher op een uiterst begrijpelijke manier beantwoord en voorzien van talrijke voorbeelden uit de muziekgeschiedenis.

In het boek is er ook ruimte voor persoonlijke belevenissen: het voorbeeld van zijn muzikale vader, de samenwerking met muzikanten, de gesprekken met componisten, en de kennismaking met hun opvattingen over wat belangrijk is in de muziek: ‘tijd’, ‘kleur’ en ‘natuur’. Tevens bevat het boek prachtige portretten van componisten (o.a. Mahler, Strawinsky, Messiaen, Schönberg, Cage en Hartmann). Zo slaagt Metzmacher er spelenderwijs in de lezer bekend te maken met de muziek van de vorige eeuw.

Voor Metzmacher is moderne muziek een boeiende ontdekkingsreis. ‘Er bestaan geen wandelpaden, je kunt alleen maar wandelen,’ zoals een compositie van Luigi Nono luidt. ‘Velen denken dat muziek iets van gisteren is,’ schrijft Metzmacher, ‘alleen voor diegenen bedoeld die denken dat ze er wat van begrijpen. Ik weet wel beter: grote componisten spreken iedereen aan.’

 

 

Het gebroken oor

door Elmer Schönberger

 

‘Muziek is eeuwig’ wordt wel gezegd, maar daarom is zij nog niet onveranderlijk. Tijdens zijn Huizingalezing zette Elmer Schönberger uiteen hoe onze omgang met muziek veranderd is de laatste honderd jaar. Er is weliswaar overal muziek, maar in het culturele debat van vandaag speelt ze geen enkele rol meer. We horen de muziek nog wel, maar we lijken er niet meer naar te luisteren.

In Het gebroken oor is de Huizingalezing opgenomen, samen met een zeer ruime selectie uit de beschouwingen die Schönberger voor Vrij Nederland schreef. In dit ‘dagboek van een luisteraar’ doet hij verslag van wat hij op muzikaal gebied meemaakte, en verwerkt hij zijn ervaringen tot prikkelende essays over de moderne muziek- en luisterpraktijk. Uit Schönbergers notities blijkt altijd dat hij muziek niet alleen hoort, maar er ook naar luistert en er als geen ander over kan schrijven.

 

 

Traplopen en springstof

door Gerard Blok

 

Traplopen en Springstof is een gestructureerde methode om vaardigheid te krijgen in het lezen en zingen van blad. Deze bundel, die op de boekenlijst van veel muziekvakopleidingen voorkomt, biedt muziekstudenten zorgvuldig samengestelde stof om zich te trainen in het treffen van schreden, sprongen, skeletten van drieklanken, wissel- en doorgangstonen: de bouwstenen van melodieën. Een onmisbare vaardigheid voor musici en docenten die omgaan met genoteerde muziek. Voor € 7,50 te bestellen via o.a. www.bladmuziekplus.nl

 

 

 

Klanksporen

Breinvriendelijk musiceren

door Lieven Strobbe en Hans Van Regenmoortel

 

In dit boek stellen muziekpedagogen Lieven Strobbe en Hans Van Regenmoortel dat de huidige muziekagogiek niet is afgestemd op de manier waarop het brein muziek verwerkt. De auteurs gaan eerst in de evolutie van de menselijke soort op zoek naar het muziekinstinct, om te besluiten dat muzikaliteit aangeboren is. Daarna zetten zij hun aanval in op het huidige muziekonderwijs, dat nog steeds gestoeld is op behavioristische principes. Ten slotte bepleiten ze een nieuwe muziekagogiek die persoonlijke expressie en spelplezier centraal stelt, de leerlingen een stimulerend en gemaximaliseerd ervaringsveld aanbiedt, en het evenwicht houdt tussen mogelijkheden en ambities, met de leraar in de rol van coach en begeleider.

Hoewel het boek gelardeerd is met schema’s, notenbalken en voorbeelden, blijft het door het vele jargon een zware kluif voor de muziekleek. Los daarvan is het een warm en idealistisch pleidooi voor een andere muziekagogiek.

 

 

De twaalf zintuigen

door Albert Soesman

 

Dit boek is een ‘minor classic’ in de Nederlandse antroposofische literatuur. De auteur (1914) was veertig jaar een bekende huisarts in Den Haag en is nog steeds bekend als een van de weinigen in het Nederlandse taalgebied die een oorspronkelijke eigen visie heeft ontwikkeld op een deelgebied van de antroposofie. Zijn specialiteit is een uitwerking van de zintuigenleer van Rudolf Steiner, die in veel opzichten afwijkt van de gangbare zintuigenleer. In Steiners zintuigenleer beschikt de mens niet over vijf, maar over twaalf zintuigen. Nadat Soesman vele jaren cursussen over dit onderwerp had gegeven, gaf hij in 1987 toe aan de door velen geuite wens om zijn visie in een boek neer te leggen. Intussen is het boek in het Engels, Frans, Duits en Japans vertaald. Het specifieke van zijn aanpak is gelegen in de gedisciplineerd doorgevoerde fenomenologische aanpak van het onderwerp, die weliswaar naadloos in de antroposofische benadering past, maar lang niet door alle antroposofische auteurs wordt gevolgd, en de – typisch voor een ervaren huisarts – empathie waarmee hij zich in zijn lezers weet te verplaatsen.

 

 

Boeken over antroposofie en vrijeschool:

 

Wat is de vrijeschool?

door Jet Nijhuis & Hapé Smeele

 

Een miniboekje speciaal geschreven voor ouders die overwegen hun kinderen op een vrijeschool te plaatsen en graag meer zouden willen weten over de visie en de praktijk. In 60 pagina’s met veel foto’s wordt het dagelijks leven op de vrijeschool helder in beeld gebracht.

Zie ook: www.watisdevrijeschool.nl.

 

 

Mijn lot heeft vlam gevat

door Marcel Seelen

 

Een informatief boek, geschikt als kennismaking met de vrijeschool; tegelijkertijd een kritische reflectie op de plaats van deze ‘traditionele vernieuwingsschool’ bij de overgang naar een nieuwe eeuw. In een prikkelend essay beschrijft Marcel Seelen ‘droom en daad’ van de vrijeschool in Nederland. Bevlogen én kritisch worden geschiedenis, spirituele achtergrond en didactiek van de vrijeschool uit de doeken gedaan. Ook dagelijkse lessituaties, pedagogische problemen, ervaringen van ouders e.d. komen in beeld. Door de complexe, veelomvattende ‘daden’ van de vrijeschool schemert steeds ook de eenvoud van haar droom: kinderen helpen te worden wie zij zijn - hen vlam te laten vatten.

 

 

Ontwikkelingsfasen van het kind

door Bernard Lievegoed

 

In dit waardevolle standaardwerk op het gebied van de pedagogie wordt de ontwikkeling van het kind in fasen van telkens ongeveer zeven jaar beschreven. Elke fase heeft een eigen karakter, met duidelijke veranderingen op lichamelijk gebied: het groeiproces verloopt in perioden die gemarkeerd worden door onder andere tandenwisseling, puberteit en voltooiing van de biologische groei. De psychische ontwikkeling is minstens zo belangrijk. Lievegoed behandelt vooral de verhouding van het kind tot de wereld om hem heen. Hij beschrijft de belevingswereld van peuters, kleuters, schoolkinderen, pubers en jonge volwassenen op een begrijpelijke en herkenbare manier. Het tweede deel van het boek gaat in op de praktijk van opvoeding en onderwijs. De auteur wil behalve inzicht geven ook enthousiasme wekken voor een wijze van opvoeden die rekening houdt met de ontwikkeling van het kind in al haar aspecten.

 

 

Weten wat te doen wanneer je niet weet wat te doen

door Max van Manen

 

Weten wat te doen, wanneer je niet weet wat te doen is net zo analyserend, als dat het sferen, ervaringen en herinneringen oproept. Van Manens betooglijn volgen is meer dan een boek lezen. Het is aan het werk zijn. Het is midden in je praktijk staan. Het is de taal voelen en woorden geven aan de directheid van je ervaringen. Het is die lastige situatie van vorige week met nieuwe ogen bezien. Het is een bijna vergeten jeugdherinnering opeens naar boven zien komen. Een tactvol, aandachtig, invoelend boek dat steunt in je relatie tot kinderen, leerlingen en/of studenten. Verkrijgbaar via o.a. www.educatheek.nl

 

 

Antroposofie, een kennismaking

door Henk van Oort

 

In dit inleidende boek maakt de lezer op een originele wijze kennis met de antroposofie. De basis voor dit boek wordt gevormd door de vele inleidingscursussen in de antroposofie die de auteur al jarenlang geeft.

Er wordt in elk hoofdstuk een duidelijk verband gelegd met alledaagse zaken, waardoor de tekst makkelijk leesbaar is en eenieder zal aanspreken die iets meer wil weten over het antroposofische mens- en wereldbeeld. Bovendien verhogen de illustraties de toegankelijkheid en het leesplezier. Degene die op zoek is naar achtergronden van het verschijnsel mens en naar de plaats van de mens in de schepping als geheel, vindt in dit boek boeiende verbanden en vergezichten. In begrijpelijke taal worden begrippen als etherlichaam en astraallichaam besproken, de relatie mens-dier komt aan bod, en er wordt uitgebreid stilgestaan bij de onderlinge verbanden tussen lichaam, ziel en geest.

Tot slot worden de gezichtspunten onder de aandacht gebracht die de antroposofie weet te geven met betrekking tot de grote cultuurperioden van de mensheid. De mens draagt, de lezer zal dat ontdekken, als een wonder de mensheidsontwikkeling in zichzelf.

 

 

 

 

Websites:

 

Studeren in Leiden

Hier vind je alles over het studeren in Leiden. Over kamers huren, studentenverenigingen, sportmogelijkheden voor studenten, etc.

 

Hogeschool Leiden

Onze opleiding Docent muziek is een onderdeel van Hogeschool Leiden.

 

Vrijeschool Pabo

Onze zusteropleiding 'De Vrijeschool Pabo' kun je het beste karakteriseren als een mix van een kunstacademie, een reguliere pabo en een studie filosofie. Deze opleiding is kleinschalig met antroposofie als inspiratiebron (en ook onderdeel van de Hogeschool Leiden).

 

Opleiding docent dans/euritmie

Onze zusteropleiding 'Docent dans/euritmie' van de Euritmie Academie biedt een veelzijdig studieprogramma met euritmie, poëzie, muziek, esthetiek en pedagogie. Ze is kleinschalig met antroposofie als inspiratiebron (en ook onderdeel van de Hogeschool Leiden).

 

Opleiding Kunstzinnige Therapie

Onze zusteropleiding voor kunstzinnig therapeut werkt vanuit een antroposofisch mensbeeld en is ook onderdeel van Hogeschool Leiden.

 

Vrijeschool Liederen

Een site waar mooi liedmateriaal te vinden is.

 

Wat is de vrijeschool?

Adressen van alle vrijescholen in Nederland en België en toegankelijke informatie over de visie en de praktijk van de vrijeschool.

 

Tijdschrift Motief

De website van het inspirerende tijdschrift Motief.

 

De Seizoener

De Seizoener is een onafhankelijk tijdschrift voor ouders van vrijescholen. De inhoud wordt vóór en deels door de scholen zelf gemaakt.

 

Vrije Opvoedkunst

Tijdschrift en website over het vrijeschoolonderwijs.

 

Vruchtbare Aarde

Vruchtbare Aarde, een tweemaandelijkse uitnodiging tot blikverruiming in tijdschriftvorm.

 

Antroposofie & kind

Antroposofie en het Kind is een forum voor ouders, leerkrachten, oppasouders en/of grootouders die hun kinderen vanuit de antroposofische visie benaderen.

 

(internet)boekhandel De nieuwe boekerij

Goede en in de antroposofie en spiritualiteit gespecialiseerde boekhandel met ook een heldere webwinkel. De gewone winkel zelf zit in Zeist.

 

Antrovista

Een gids in antroposofisch Nederland.

 

Vereniging van Vrijescholen

De website van de Vereniging van vrijescholen met o.a. korte films over het vrijeschoolonderwijs. Gemaakt in Nederland en in het buitenland.

 

 

Contact

Opleiding Docent muziek

Hogeschool Leiden

Zernikedreef 11
2333 CK  Leiden

 (071) 518 88 00